• Ðột quỵ là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 tại Hoa Kỳ sau bệnh tim và ung thư.

• Ðó là nguyên nhân hàng đầu gây bất năng dài hạn, nghiêm trọng.

• Mỗi năm, ước lượng khoảng 4500 cư dân Santa Clara phải vào nằm bệnh viện vì bị đột quỵ và chi phí chăm sóc y tế, phục hồi và mất năng suất tại địa phương là khoảng $300 triệu.

• Áp huyết cao
• Cholesterol cao
• Bệnh tiểu đường
• Hút thuốc lá
• Có người trong gia đình bị đột quỵ
• Bệnh mập phì
• Ðã bị đột quỵ trước đó

Hút thuốc là yếu tố dễ bị đột quỵ hàng đầu có thể ngăn ngừa được. Thực tế là, những người hút thuốc lá dễ bị đột quỵ hơn gấp bốn lần những người không hút. Việc hít phải khói thuốc lá của người khác có thể làm tăng gấp đôi cơ nguy của người không hút thuốc.

Các dấu hiệu báo trước về đột quỵ xảy ra bất chợt và không rõ nguyên do:

• Bị tê hoặc yếu bất chợt nơi mặt, cánh tay hoặc cẳng chân, đặc biệt là ở một bên của cơ thể
• Nhức đầu nghiêm trọng
• Chóng mặt, mất thăng bằng hoặc phối hợp
• Khó khăn trong việc nói năng, hiểu lời nói, nhìn hoặc đi bộ

Vì đột quỵ làm tổn thương não bộ, nạn nhân có thể không biết chuyện gì xảy ra. Ðối với người bên cạnh, nạn nhân trông có vẻ khó hiểu, nhưng điều quan trọng là phải có người nào đó gọi cấp cứu ngay.

Nếu quý vị hoặc người nào mình biết gặp các triệu chứng này, hãy gọi 911 và yêu cầu chở ngay đến một trung tâm đột quỵ được chứng nhận như Good Samaritan Hospital ở San Jose, Kaiser Permanente Medical Center ở Santa Clara, hoặc Stanford Hospital ở Palo Alto.

Các loại thuốc chống tắc nghẽn, bao gồm “ tissue plasminogen activators” hoặc t-PA, là loại thuốc điều trị đột quỵ được FDA chấp thuận. Thuốc này có thể chữa khỏi được người mà đáng lẽ ra phải bị tàn tật, nhưng thuốc này phải được dùng trong vòng ba giờ. Phản ứng phụ của thuốc có thể là chảy máu nguy hiểm, do đó thuốc chống tắc nghẽn không thể dùng cho các đột quỵ có chảy máu hoặc nếu bị té hoặc chấn thương trong lúc bị đột quỵ.

Trong lúc t-PA có thể hữu ích cho đa số các nạn nhân bị đột quỵ, số bệnh nhân nhận được thuốc này ít hơn 2 phần trăm. Một vài lý do cho các con số ít ỏi này bao gồm:

• Gia đình và bạn bè cũng như người ngoại cuộc tìm cách cứu giúp cho các nạn nhân đột quỵ không thể nhận ra được các dấu hiệu báo trước hoặc cần phải vận chuyển nhanh chóng.

• Các triệu chứng của đột quỵ khó nhận ra và thường được chẩn đoán sai lầm bởi nhân viên y tế cấp cứu.

• Chỉ các bệnh viện có các trung tâm đột quỵ được chứng nhận mới được trang bị để điều trị tức thời và hiệu quả các nạn nhân bị đột quỵ trong khoảng thời gian giới hạn là ba giờ.

• Các bệnh nhân thường đợi các bác sĩ chăm sóc chính của họ tại phòng cấp cứu thay vì đi gặp bác sĩ về thần kinh tại các trung tâm đột quỵ có chứng nhận để được điều trị ngay.

• Tại Hoa Kỳ, có khoảng 700,000 người bị đột quỵ hàng năm.

• Hơn 170,000 người trong số bệnh nhân này bị tử vong.
• Phân nửa các trường hợp tử vong vì đột quỵ diễn ra trước khi bệnh nhân tới được bệnh viện, theo Hiệp Hội về Ðột Quỵ Hoa Kỳ.

• Ðột quỵ là nguyên nhân dẫn đến tử vong đứng hàng thứ 3 tại Hoa Kỳ.

• Như vậy là cứ 15 trường hợp tử vong trong năm 2001 tại Hoa Kỳ là có hơn một trường hợp là do đột quỵ.